{"id":4433,"date":"2025-01-29T21:08:32","date_gmt":"2025-01-29T20:08:32","guid":{"rendered":"https:\/\/krakow-name.eu\/?p=4433"},"modified":"2025-01-29T21:08:52","modified_gmt":"2025-01-29T20:08:52","slug":"zaklad-im-tadeusza-sendzimira-w-krakowie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/krakow-name.eu\/pl\/eternal-4433-zaklad-im-tadeusza-sendzimira-w-krakowie","title":{"rendered":"Zak\u0142ad im. Tadeusza Sendzimira w Krakowie"},"content":{"rendered":"\n<p>W\u015br\u00f3d najwi\u0119kszych polskich przedsi\u0119biorstw przoduj\u0105c\u0105 pozycj\u0119 zajmuje <a href=\"https:\/\/krakow-name.eu\/uk\/eternal-1852-yevropejska-ekoinicziatyva-yak-praczyuye-smittyepererobnyj-zavod-u-krakovi-ta-yak-jogo-vidvidaty\">zak\u0142ad<\/a> ArcelorMittal Poland S.A. Oddzia\u0142 Krak\u00f3w w Krakowie. Jest on bardziej znany mieszka\u0144com miasta jako huta im. Tadeusza Sendzimira, druga co do wielko\u015bci huta stali w kraju. Jej historia nie jest zbyt dawna, poniewa\u017c zak\u0142ad zosta\u0142 za\u0142o\u017cony dopiero w po\u0142owie ubieg\u0142ego wieku. Niemniej jednak huta odegra\u0142a znacz\u0105c\u0105 rol\u0119 w kszta\u0142towaniu krakowskiego przedmie\u015bcia ju\u017c kilkadziesi\u0105t lat temu, jak podaje strona <a href=\"http:\/\/krakow-name.eu\">krakow-name.eu<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<div id=\"ez-toc-container\" class=\"ez-toc-v2_0_74 counter-hierarchy ez-toc-counter ez-toc-custom ez-toc-container-direction\">\n<label for=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6a3dd93da89b9\" class=\"ez-toc-cssicon-toggle-label\"><span class=\"\"><span class=\"eztoc-hide\" style=\"display:none;\">Toggle<\/span><span class=\"ez-toc-icon-toggle-span\"><svg style=\"fill: #999;color:#999\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" class=\"list-377408\" width=\"20px\" height=\"20px\" viewBox=\"0 0 24 24\" fill=\"none\"><path d=\"M6 6H4v2h2V6zm14 0H8v2h12V6zM4 11h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2zM4 16h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2z\" fill=\"currentColor\"><\/path><\/svg><svg style=\"fill: #999;color:#999\" class=\"arrow-unsorted-368013\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"10px\" height=\"10px\" viewBox=\"0 0 24 24\" version=\"1.2\" baseProfile=\"tiny\"><path d=\"M18.2 9.3l-6.2-6.3-6.2 6.3c-.2.2-.3.4-.3.7s.1.5.3.7c.2.2.4.3.7.3h11c.3 0 .5-.1.7-.3.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7zM5.8 14.7l6.2 6.3 6.2-6.3c.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7c-.2-.2-.4-.3-.7-.3h-11c-.3 0-.5.1-.7.3-.2.2-.3.5-.3.7s.1.5.3.7z\"\/><\/svg><\/span><\/span><\/label><input type=\"checkbox\"  id=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6a3dd93da89b9\"  aria-label=\"Toggle\" \/><nav><ul class='ez-toc-list ez-toc-list-level-1 ' ><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-1\" href=\"https:\/\/krakow-name.eu\/pl\/eternal-4433-zaklad-im-tadeusza-sendzimira-w-krakowie\/#Jak_powstawal_zaklad_w_Krakowie\" >Jak powstawa\u0142 zak\u0142ad w Krakowie<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-2\" href=\"https:\/\/krakow-name.eu\/pl\/eternal-4433-zaklad-im-tadeusza-sendzimira-w-krakowie\/#Argumenty_i_dyskusje\" >Argumenty i dyskusje<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-3\" href=\"https:\/\/krakow-name.eu\/pl\/eternal-4433-zaklad-im-tadeusza-sendzimira-w-krakowie\/#Poszukiwanie_terytoriow\" >Poszukiwanie terytori\u00f3w<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-4\" href=\"https:\/\/krakow-name.eu\/pl\/eternal-4433-zaklad-im-tadeusza-sendzimira-w-krakowie\/#Zdolnosc_produkcyjna_i_rozwoj_zakladu\" >Zdolno\u015b\u0107 produkcyjna i rozw\u00f3j zak\u0142adu<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-5\" href=\"https:\/\/krakow-name.eu\/pl\/eternal-4433-zaklad-im-tadeusza-sendzimira-w-krakowie\/#Problemy_srodowiskowe_zagospodarowanych_terytoriow\" >Problemy \u015brodowiskowe zagospodarowanych terytori\u00f3w\u00a0<\/a><\/li><\/ul><\/nav><\/div>\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Jak_powstawal_zaklad_w_Krakowie\"><\/span>Jak powstawa\u0142 zak\u0142ad w Krakowie<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"647\" height=\"441\" src=\"https:\/\/cdn.krakow-name.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/35\/2025\/01\/image-6.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-4434\" srcset=\"https:\/\/cdn.krakow-name.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/35\/2025\/01\/image-6.png 647w, https:\/\/cdn.krakow-name.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/35\/2025\/01\/image-6-300x204.png 300w, https:\/\/cdn.krakow-name.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/35\/2025\/01\/image-6-218x150.png 218w\" sizes=\"auto, (max-width: 647px) 100vw, 647px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Po II wojnie \u015bwiatowej, kiedy Europa zosta\u0142a podzielona, nowo utworzona Polska Rzeczpospolita Ludowa zosta\u0142a natychmiast obj\u0119ta planami pi\u0119cioletnimi, kt\u00f3re by\u0142y powszechne w systemie sowieckim. W 1948 roku Prezydium Rz\u0105du podj\u0119\u0142o decyzj\u0119 o rozbudowie polskiego przemys\u0142u stalowego zgodnie z Narodowym Planem Rozwoju Gospodarczego i g\u0142\u00f3wnymi wytycznymi Planu Sze\u015bcioletniego. Metal by\u0142 wa\u017cnym wska\u017anikiem rozwoju kraju, wi\u0119c Polska musia\u0142a podporz\u0105dkowa\u0107 si\u0119 rozkazom z Moskwy. Lokalizacj\u0119 fabryki wybrano w pobli\u017cu Krakowa, aby zapewni\u0107 niezb\u0119dn\u0105 liczb\u0119 pracownik\u00f3w i wykwalifikowanych specjalist\u00f3w z du\u017cego miasta.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Argumenty_i_dyskusje\"><\/span>Argumenty i dyskusje<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Urz\u0119dnicy pa\u0144stwowi zdecydowali, \u017ce bardziej op\u0142acalne b\u0119dzie zbudowanie du\u017cej fabryki, poniewa\u017c b\u0119dzie ona pot\u0119\u017cniejsza i wydajniejsza ni\u017c ma\u0142e przedsi\u0119biorstwa. Natychmiast pojawi\u0142 si\u0119 jednak problem: gdzie ulokowa\u0107 wszystkich pracownik\u00f3w? Przecie\u017c sam zak\u0142ad wymaga\u0142 ponad tysi\u0105ca hektar\u00f3w ziemi, a do obs\u0142ugi takiego \u201ekolosa\u201d trzeba by\u0142o zatrudni\u0107 setki ludzi. Niekt\u00f3rzy krakowscy naukowcy t\u0142umaczyli blisko\u015b\u0107 fabryki do miasta ideologicznymi celami w\u0142adz, w szczeg\u00f3lno\u015bci os\u0142abieniem antykomunistycznej elity poprzez zwi\u0119kszenie liczby pracownik\u00f3w lojalnych wobec komunist\u00f3w. Jednak eksperci ze Zwi\u0105zku Radzieckiego argumentowali, \u017ce wyb\u00f3r by\u0142 podyktowany innymi potrzebami. Powo\u0142ywali si\u0119 na blisko\u015b\u0107 rzeki s\u0142u\u017c\u0105cej do ch\u0142odzenia produkt\u00f3w oraz niezb\u0119dnych zasob\u00f3w, w tym w\u0119gla kamiennego z G\u00f3rnego \u015al\u0105ska, a tak\u017ce Krakowa jako zaplecza intelektualnego dla nowego zak\u0142adu.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Poszukiwanie_terytoriow\"><\/span>Poszukiwanie terytori\u00f3w<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"647\" height=\"450\" src=\"https:\/\/cdn.krakow-name.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/35\/2025\/01\/image-7.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-4437\" srcset=\"https:\/\/cdn.krakow-name.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/35\/2025\/01\/image-7.png 647w, https:\/\/cdn.krakow-name.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/35\/2025\/01\/image-7-300x209.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 647px) 100vw, 647px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Lokalizacja elektrowni zosta\u0142a ustalona z uwzgl\u0119dnieniem wszystkich aspekt\u00f3w. By\u0142 to jednak obszar zamieszkany: wsie Gr\u0119ba\u0142\u00f3w, Mogi\u0142a i Plesz\u00f3w, kt\u00f3rych historia si\u0119ga XIII wieku. Na w\u0142adzach radzieckich nie zrobi\u0142y jednak wra\u017cenia te argumenty, poniewa\u017c mia\u0142y ju\u017c do\u015bwiadczenie w niszczeniu staro\u017cytnych osad dla \u201ewy\u017cszych cel\u00f3w\u201d. Jedn\u0105 decyzj\u0105 usuni\u0119to stare domy i gospodarstwa, a o odszkodowaniu nie by\u0142o mowy. Mieszka\u0144cy musieli szuka\u0107 pracy w Krakowie lub zatrudni\u0107 si\u0119 w fabryce. Pocz\u0105tkowo przy jej budowie.<\/p>\n\n\n\n<p>Aby zapewni\u0107 mieszkania przysz\u0142ym pracownikom, r\u00f3wnolegle budowano osiedle Nowa Huta. Pierwsze domy zacz\u0119\u0142y powstawa\u0107 jeszcze przed zatwierdzeniem planu og\u00f3lnego miasta w czerwcu 1949 roku. W ten spos\u00f3b huta, kt\u00f3ra pierwotnie znajdowa\u0142a si\u0119 na przedmie\u015bciach, stopniowo wch\u0142ania\u0142a miasto. A przedsi\u0119biorstwo, kt\u00f3re sta\u0142o si\u0119 jednym z najpot\u0119\u017cniejszych w kraju, zosta\u0142o nazwane imieniem Lenina.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Zdolnosc_produkcyjna_i_rozwoj_zakladu\"><\/span>Zdolno\u015b\u0107 produkcyjna i rozw\u00f3j zak\u0142adu<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"647\" height=\"439\" src=\"https:\/\/cdn.krakow-name.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/35\/2025\/01\/image-8.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-4440\" srcset=\"https:\/\/cdn.krakow-name.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/35\/2025\/01\/image-8.png 647w, https:\/\/cdn.krakow-name.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/35\/2025\/01\/image-8-300x204.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 647px) 100vw, 647px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Kiedy rozpocz\u0119to budow\u0119, docelowa zdolno\u015b\u0107 produkcyjna wynosi\u0142a 1,5 miliona ton stali rocznie. P\u00f3\u017aniej jednak okaza\u0142o si\u0119, \u017ce to za ma\u0142o, by zaspokoi\u0107 potrzeby gospodarki. Dlatego w latach 1960-1966 produkcja zosta\u0142a zwi\u0119kszona do 3,5 miliona ton rocznie, a w 1977 roku osi\u0105gn\u0119\u0142a 6,7 miliona ton. W tym czasie fabryka zatrudnia\u0142a ponad 40 000 os\u00f3b.<\/p>\n\n\n\n<p>Rz\u0105d nie szcz\u0119dzi\u0142 \u015brodk\u00f3w na finansowanie projektu, uznaj\u0105c go za priorytetowy. Nowa Huta zosta\u0142a zaprojektowana dla 100 000 os\u00f3b, a w 1950 r. mieszka\u0142o w niej prawie 19 000 os\u00f3b. W 1956 r. populacja wynosi\u0142a ju\u017c ponad 100 000, a wi\u0119kszo\u015b\u0107 przyby\u0142a z okolicznych wsi w poszukiwaniu pracy i mieszkania. \u017bycie w mie\u015bcie, nawet gdy by\u0142o jeszcze w budowie, by\u0142o znacznie wygodniejsze ni\u017c na wsi.<\/p>\n\n\n\n<p>Fabryka i miasto Nowa Huta nie pozostawa\u0142y z dala od licznych wydarze\u0144 politycznych i kulturalnych w Polsce, a w szczeg\u00f3lno\u015bci w Krakowie. W latach 80. powsta\u0142 tam jeden z najsilniejszych o\u015brodk\u00f3w oporu, odbywa\u0142y si\u0119 liczne strajki i demonstracje uliczne. W 1990 roku, po upadku re\u017cimu komunistycznego, fabryka zosta\u0142a przemianowana na cze\u015b\u0107 naukowca i in\u017cyniera Tadeusza Sendzimira. Ponadto tempo produkcji zmniejszono do 2,4 mln ton, a liczb\u0119 pracownik\u00f3w zredukowano z 27 000 do 9 000.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Problemy_srodowiskowe_zagospodarowanych_terytoriow\"><\/span>Problemy \u015brodowiskowe zagospodarowanych terytori\u00f3w\u00a0<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"647\" height=\"419\" src=\"https:\/\/cdn.krakow-name.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/35\/2025\/01\/image-9.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-4443\" srcset=\"https:\/\/cdn.krakow-name.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/35\/2025\/01\/image-9.png 647w, https:\/\/cdn.krakow-name.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/35\/2025\/01\/image-9-300x194.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 647px) 100vw, 647px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Po upadku re\u017cimu komunistycznego polscy naukowcy zacz\u0119li bada\u0107 te terytoria i przekonali si\u0119, \u017ce szkody wyrz\u0105dzone przyrodzie przez sowieckich przyw\u00f3dc\u00f3w by\u0142y katastrofalne. Nawiasem m\u00f3wi\u0105c, problemy \u015brodowiskowe zosta\u0142y odnotowane przez badaczy we wszystkich krajach europejskich, w kt\u00f3rych znajdowa\u0142y si\u0119 radzieckie przedsi\u0119biorstwa od po\u0142owy do ko\u0144ca ubieg\u0142ego wieku. W Nowej Hucie zanieczyszczenie powietrza, z\u0142e warunki wodne i glebowe by\u0142y spowodowane wysokim tempem produkcji stali w zak\u0142adzie.<\/p>\n\n\n\n<p>Pojawi\u0142a si\u0119 potrzeba utworzenia strefy ochronnej i wyposa\u017cenia miasta w instalacje chroni\u0105ce przed py\u0142em i ha\u0142asem. Wysi\u0142ki op\u0142aci\u0142y si\u0119 i od 1993 r. emisje zanieczyszcze\u0144 powietrza nie przekraczaj\u0105 norm. Kiedy w 2005 roku Mittal Steel przej\u0105\u0142 zak\u0142ad, nie by\u0142o potrzeby tworzenia strefy ochronnej. Nowy w\u0142a\u015bciciel zwi\u0119kszy\u0142 wydatki na nowoczesne systemy czyszczenia i edukacj\u0119 ekologiczn\u0105 pracownik\u00f3w firmy, co przynios\u0142o korzy\u015bci zak\u0142adowi i miastu. W XXI wieku firma pozostaje w\u015br\u00f3d \u015bwiatowych lider\u00f3w jako ArcelorMittal Poland S.A. Oddzia\u0142 Krak\u00f3w, cho\u0107 dawna nazwa Huta im. Tadeusza Sendzimira jest r\u00f3wnie\u017c u\u017cywana.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>W\u015br\u00f3d najwi\u0119kszych polskich przedsi\u0119biorstw przoduj\u0105c\u0105 pozycj\u0119 zajmuje zak\u0142ad ArcelorMittal Poland S.A. Oddzia\u0142 Krak\u00f3w w Krakowie. Jest on bardziej znany mieszka\u0144com miasta jako huta im. Tadeusza Sendzimira, druga co do wielko\u015bci huta stali w kraju. Jej historia nie jest zbyt dawna, poniewa\u017c zak\u0142ad zosta\u0142 za\u0142o\u017cony dopiero w po\u0142owie ubieg\u0142ego wieku. Niemniej jednak huta odegra\u0142a znacz\u0105c\u0105 rol\u0119 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":322,"featured_media":4288,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[333],"tags":[2667,2671,2663,2658,2674,2673,2669,2659,2661,2666,2660,2657,2662,2664],"moimportance":[33],"motype":[326],"moformat":[1087],"class_list":{"0":"post-4433","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-rozwiazania-inzynierskie","8":"tag-arcelormittal-poland-krakow","9":"tag-historia-industrializacji","10":"tag-huta-lenina","11":"tag-hutnictwo-w-prl","12":"tag-nowa-huta-historia-2","13":"tag-nowa-huta-prl","14":"tag-polska-metalurgia","15":"tag-przemysl-stalowy-polska","16":"tag-reformy-ekologiczne-krakow","17":"tag-rozwoj-hutnictwa","18":"tag-stalownia-krakow","19":"tag-strajki-nowa-huta","20":"tag-zaklad-im-tadeusza-sendzimira","21":"tag-zanieczyszczenie-nowa-huta","22":"moimportance-retranslyacziya-v-agregatory","23":"motype-eternal","24":"moformat-1087"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/krakow-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4433","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/krakow-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/krakow-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/krakow-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/322"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/krakow-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4433"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/krakow-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4433\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4446,"href":"https:\/\/krakow-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4433\/revisions\/4446"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/krakow-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4288"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/krakow-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4433"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/krakow-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4433"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/krakow-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4433"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/krakow-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=4433"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/krakow-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=4433"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/krakow-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=4433"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}