{"id":7741,"date":"2026-05-25T15:11:47","date_gmt":"2026-05-25T13:11:47","guid":{"rendered":"https:\/\/krakow-name.eu\/?p=7741"},"modified":"2026-05-25T15:17:33","modified_gmt":"2026-05-25T13:17:33","slug":"krakowski-zegar-sloneczny-ktory-zlamal-zasady","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/krakow-name.eu\/pl\/eternal-7741-krakowski-zegar-sloneczny-ktory-zlamal-zasady","title":{"rendered":"Krakowski zegar s\u0142oneczny, kt\u00f3ry z\u0142ama\u0142 zasady"},"content":{"rendered":"\n<p>W listopadzie 2024 roku w Krakowie pojawi\u0142o si\u0119 <strong>unikalne dzie\u0142o<\/strong>, przy kt\u00f3rym przechodnie przystaj\u0105 na chwil\u0119, a zostaj\u0105 na d\u0142u\u017cej. Tu\u017c pod Wawelem, na placu Wielkiej Armii Napoleona, stan\u0105\u0142 wyj\u0105tkowy <a href=\"https:\/\/warsaw-future.eu\/uk\/eternal-najstarishyj-godynnyk-varshavy-ta-jogo-istoriya\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">zegar<\/a> s\u0142oneczny. Nie przypomina on jednak tych znanych ze szkolnych podr\u0119cznik\u00f3w \u2013 ten model nie \u201ezasypia\u201d po zmroku, lecz dzia\u0142a przez ca\u0142\u0105 dob\u0119.<\/p>\n\n\n\n<p>Jego tw\u00f3rc\u0105 jest m\u0142ody polski projektant <strong>Aleksander Rokosz<\/strong>, laureat mi\u0119dzynarodowego konkursu zorganizowanego przez Fundacj\u0119 Ideanova. Na tego typu obiektach cz\u0119sto umieszcza si\u0119 sentencje o przemijaniu, lecz tym razem wybrano inne s\u0142owa: <strong>\u201ePost tenebras spero lucem\u201d<\/strong> (Po ciemno\u015bci spodziewam si\u0119 \u015bwiat\u0142a). To nie tylko symboliczny napis na kamieniu, ale te\u017c szczere przes\u0142anie wsparcia dla ka\u017cdego: nawet najg\u0142\u0119bszy mrok nie trwa wiecznie, pisze portal <a href=\"http:\/\/krakow-name.eu\" data-type=\"link\" data-id=\"krakow-name.eu\">krakow-name.eu<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<div id=\"ez-toc-container\" class=\"ez-toc-v2_0_74 counter-hierarchy ez-toc-counter ez-toc-custom ez-toc-container-direction\">\n<label for=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6a14701102698\" class=\"ez-toc-cssicon-toggle-label\"><span class=\"\"><span class=\"eztoc-hide\" style=\"display:none;\">Toggle<\/span><span class=\"ez-toc-icon-toggle-span\"><svg style=\"fill: #999;color:#999\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" class=\"list-377408\" width=\"20px\" height=\"20px\" viewBox=\"0 0 24 24\" fill=\"none\"><path d=\"M6 6H4v2h2V6zm14 0H8v2h12V6zM4 11h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2zM4 16h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2z\" fill=\"currentColor\"><\/path><\/svg><svg style=\"fill: #999;color:#999\" class=\"arrow-unsorted-368013\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"10px\" height=\"10px\" viewBox=\"0 0 24 24\" version=\"1.2\" baseProfile=\"tiny\"><path d=\"M18.2 9.3l-6.2-6.3-6.2 6.3c-.2.2-.3.4-.3.7s.1.5.3.7c.2.2.4.3.7.3h11c.3 0 .5-.1.7-.3.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7zM5.8 14.7l6.2 6.3 6.2-6.3c.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7c-.2-.2-.4-.3-.7-.3h-11c-.3 0-.5.1-.7.3-.2.2-.3.5-.3.7s.1.5.3.7z\"\/><\/svg><\/span><\/span><\/label><input type=\"checkbox\"  id=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6a14701102698\"  aria-label=\"Toggle\" \/><nav><ul class='ez-toc-list ez-toc-list-level-1 ' ><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-1\" href=\"https:\/\/krakow-name.eu\/pl\/eternal-7741-krakowski-zegar-sloneczny-ktory-zlamal-zasady\/#Fundacja_Ideanova_i_projekty_w_Europie\" >Fundacja Ideanova i projekty w Europie<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-2\" href=\"https:\/\/krakow-name.eu\/pl\/eternal-7741-krakowski-zegar-sloneczny-ktory-zlamal-zasady\/#Braz_w_konstrukcji_krakowskiego_zegara_slonecznego\" >Br\u0105z w konstrukcji krakowskiego zegara s\u0142onecznego<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-3\" href=\"https:\/\/krakow-name.eu\/pl\/eternal-7741-krakowski-zegar-sloneczny-ktory-zlamal-zasady\/#Kiedy_w_Polsce_pojawily_sie_pierwsze_zegary_sloneczne\" >Kiedy w Polsce pojawi\u0142y si\u0119 pierwsze zegary s\u0142oneczne?<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-4\" href=\"https:\/\/krakow-name.eu\/pl\/eternal-7741-krakowski-zegar-sloneczny-ktory-zlamal-zasady\/#Dlaczego_zegar_sloneczny_rozni_sie_od_tego_w_telefonie\" >Dlaczego zegar s\u0142oneczny r\u00f3\u017cni si\u0119 od tego w telefonie?<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-5\" href=\"https:\/\/krakow-name.eu\/pl\/eternal-7741-krakowski-zegar-sloneczny-ktory-zlamal-zasady\/#Sekret_20_minut_krakowski_zegar_sloneczny\" >Sekret 20 minut: krakowski zegar s\u0142oneczny<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-6\" href=\"https:\/\/krakow-name.eu\/pl\/eternal-7741-krakowski-zegar-sloneczny-ktory-zlamal-zasady\/#Dlaczego_krakowski_zegar_sloneczny_nie_znika_w_ciemnosci\" >Dlaczego krakowski zegar s\u0142oneczny nie znika w ciemno\u015bci?<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-7\" href=\"https:\/\/krakow-name.eu\/pl\/eternal-7741-krakowski-zegar-sloneczny-ktory-zlamal-zasady\/#Najstarszy_zegar_sloneczny_w_Krakowie\" >Najstarszy zegar s\u0142oneczny w Krakowie<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-8\" href=\"https:\/\/krakow-name.eu\/pl\/eternal-7741-krakowski-zegar-sloneczny-ktory-zlamal-zasady\/#O_tym_jak_Krakow_odczytuje_czas_ze_slonca\" >O tym, jak Krak\u00f3w odczytuje czas ze s\u0142o\u0144ca<\/a><\/li><\/ul><\/nav><\/div>\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Fundacja_Ideanova_i_projekty_w_Europie\"><\/span>Fundacja Ideanova i projekty w Europie<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"647\" height=\"383\" src=\"https:\/\/cdn.krakow-name.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/35\/2026\/05\/image-56.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-7690\" srcset=\"https:\/\/cdn.krakow-name.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/35\/2026\/05\/image-56.png 647w, https:\/\/cdn.krakow-name.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/35\/2026\/05\/image-56-300x178.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 647px) 100vw, 647px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Fundacja Ideanova ju\u017c wielokrotnie realizowa\u0142a projekty, kt\u00f3re brzmia\u0142y jak science-fiction, a stawa\u0142y si\u0119 rzeczywisto\u015bci\u0105. To w\u0142a\u015bnie ta organizacja zainicjowa\u0142a projekt <strong>\u201eKapsu\u0142a Czasu\u201d<\/strong>, wspar\u0142a kampani\u0119 \u201eSerce Kapsu\u0142y Czasu\u201d, a tak\u017ce zorganizowa\u0142a konkurs na stworzenie schroniska turystycznego na G\u00f3rze Je\u017cowa Woda wraz z restauracj\u0105 i tarasem widokowym.<\/p>\n\n\n\n<p>Nowy projekt, polegaj\u0105cy na stworzeniu oryginalnego zegara s\u0142onecznego, r\u00f3wnie\u017c przyci\u0105gn\u0105\u0142 wielu uczestnik\u00f3w. Konkurs wzbudzi\u0142 ogromne zainteresowanie w\u015br\u00f3d <strong>architekt\u00f3w, rze\u017abiarzy, in\u017cynier\u00f3w i projektant\u00f3w<\/strong> z r\u00f3\u017cnych zak\u0105tk\u00f3w \u015bwiata.<\/p>\n\n\n\n<p>Ich zadaniem by\u0142o zaprojektowanie zegara, kt\u00f3ry:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>b\u0119dzie funkcjonowa\u0142 w trybie 24-godzinnym;<\/li>\n\n\n\n<li>odzwierciedli ruch S\u0142o\u0144ca po niebosk\u0142onie;<\/li>\n\n\n\n<li>b\u0119dzie jednocze\u015bnie wskazywa\u0142 czas s\u0142oneczny oraz standardowy czas strefowy.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Zg\u0142oszone pomys\u0142y by\u0142y niezwykle zr\u00f3\u017cnicowane: od prostych, niemal minimalistycznych form, po skomplikowane konstrukcje przypominaj\u0105ce futurystyczne machiny. Jury za najlepszy uzna\u0142o projekt m\u0142odego wroc\u0142awskiego projektanta, Aleksandra Rokosza. To w\u0142a\u015bnie jego wizja zosta\u0142a zrealizowana w Krakowie, staj\u0105c si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 miejskiej przestrzeni oraz <strong>symbolem historii p\u0142yn\u0105cej wraz z czasem<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Braz_w_konstrukcji_krakowskiego_zegara_slonecznego\"><\/span>Br\u0105z w konstrukcji krakowskiego zegara s\u0142onecznego<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"647\" height=\"409\" src=\"https:\/\/cdn.krakow-name.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/35\/2026\/05\/image-57.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-7693\" srcset=\"https:\/\/cdn.krakow-name.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/35\/2026\/05\/image-57.png 647w, https:\/\/cdn.krakow-name.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/35\/2026\/05\/image-57-300x190.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 647px) 100vw, 647px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><em>Fot. projektant Aleksander Rokosz<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>W ci\u0105gu dnia urz\u0105dzenie dzia\u0142a jak klasyczny zegar s\u0142oneczny: s\u0142o\u0144ce przemieszcza si\u0119 po niebie, cie\u0144 gnomonu przesuwa si\u0119 po podzia\u0142ce, a my odczytujemy z niego aktualn\u0105 godzin\u0119. Jednak po zmroku zegar nie przestaje dzia\u0142a\u0107 \u2013 w tym momencie pojawia si\u0119 <strong>cienki czerwony promie\u0144 \u015bwiat\u0142a<\/strong>, kt\u00f3ry precyzyjnie odwzorowuje ruch cienia. Ca\u0142y skomplikowany mechanizm zosta\u0142 ukryty wewn\u0105trz obudowy, dzi\u0119ki czemu zewn\u0119trzna forma pozostaje prosta i minimalistyczna.<\/p>\n\n\n\n<p>Aleksander Rokosz wyja\u015bni\u0142, \u017ce do stworzenia zegara wykorzystano br\u0105z. Wyb\u00f3r tego materia\u0142u nie by\u0142 przypadkowy ani podyktowany wy\u0142\u0105cznie estetyk\u0105. Br\u0105z nadaje konstrukcji g\u0142\u0119bok\u0105, stonowan\u0105 barw\u0119 z ch\u0142odnym odcieniem, przez co powierzchnia wydaje si\u0119 poch\u0142ania\u0107 nocne niebo. Kluczowe znaczenie mia\u0142y jednak jego w\u0142a\u015bciwo\u015bci fizyczne \u2013 br\u0105z:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>jest niezwykle trwa\u0142y i odporny na up\u0142yw czasu;<\/li>\n\n\n\n<li>doskonale znosi trudne warunki atmosferyczne, takie jak deszcz, \u015bnieg czy silne s\u0142o\u0144ce.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Aby konstrukcja nie sprawia\u0142a wra\u017cenia zbyt ci\u0119\u017ckiej, projektant wzbogaci\u0142 j\u0105 o elementy z <strong>polerowanego mosi\u0105dzu<\/strong>. Mosi\u0105dz l\u015bni ciep\u0142ym, z\u0142otym blaskiem, imituj\u0105c promienie s\u0142o\u0144ca na tarczy zegara. Po\u0142\u0105czenie tych dw\u00f3ch metali nawi\u0105zuje do charakteru dawnego Krakowa \u2013 miasta, w kt\u00f3rym ciemny kamie\u0144 i ciep\u0142e \u015bwiat\u0142o latarni od zawsze wsp\u00f3\u0142istniej\u0105 obok siebie.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Kiedy_w_Polsce_pojawily_sie_pierwsze_zegary_sloneczne\"><\/span>Kiedy w Polsce pojawi\u0142y si\u0119 pierwsze zegary s\u0142oneczne?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"413\" height=\"288\" src=\"https:\/\/cdn.krakow-name.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/35\/2026\/05\/image-58.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-7696\" srcset=\"https:\/\/cdn.krakow-name.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/35\/2026\/05\/image-58.png 413w, https:\/\/cdn.krakow-name.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/35\/2026\/05\/image-58-300x209.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 413px) 100vw, 413px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Pocz\u0105tki zegar\u00f3w s\u0142onecznych na ziemiach polskich si\u0119gaj\u0105 \u015bredniowiecza, a dok\u0142adniej XIII i XIV wieku. By\u0142y to w\u00f3wczas niezwykle proste konstrukcje sk\u0142adaj\u0105ce si\u0119 z:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>pionowej p\u0142aszczyzny;<\/li>\n\n\n\n<li>prostego pr\u0119ta pe\u0142ni\u0105cego funkcj\u0119 wskaz\u00f3wki;<\/li>\n\n\n\n<li>cienia, kt\u00f3ry porusza\u0142 si\u0119 wraz ze s\u0142o\u0144cem.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Na podstawie po\u0142o\u017cenia cienia okre\u015blano przybli\u017con\u0105 por\u0119 dnia. Tego typu instalacje najcz\u0119\u015bciej powstawa\u0142y przy klasztorach i ko\u015bcio\u0142ach, gdzie \u017cycie codzienne toczy\u0142o si\u0119 wed\u0142ug \u015bci\u015ble okre\u015blonego harmonogramu. Mnisi musieli dok\u0142adnie wiedzie\u0107, kiedy nadszed\u0142 czas na modlitw\u0119, prac\u0119 czy odpoczynek, a s\u0142o\u0144ce by\u0142o dla nich najbardziej niezawodnym przewodnikiem. Dopiero w XVI wieku zegary s\u0142oneczne zacz\u0119\u0142y pojawia\u0107 si\u0119 w przestrzeniach miejskich, w tym w Krakowie. By\u0142y ju\u017c wtedy znacznie wi\u0119ksze, dok\u0142adniejsze i bogato zdobione inskrypcjami oraz symbolami.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Dlaczego_zegar_sloneczny_rozni_sie_od_tego_w_telefonie\"><\/span>Dlaczego zegar s\u0142oneczny r\u00f3\u017cni si\u0119 od tego w telefonie?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"647\" height=\"360\" src=\"https:\/\/cdn.krakow-name.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/35\/2026\/05\/image-59.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-7699\" srcset=\"https:\/\/cdn.krakow-name.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/35\/2026\/05\/image-59.png 647w, https:\/\/cdn.krakow-name.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/35\/2026\/05\/image-59-300x167.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 647px) 100vw, 647px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Zegary s\u0142oneczne opieraj\u0105 si\u0119 na jednej fundamentalnej zasadzie: wskazuj\u0105 one naturalny czas Ziemi, a nie \u201eoficjalny\u201d czas dyktowany przez ekrany smartfon\u00f3w. W Krakowie ta r\u00f3\u017cnica jest wyj\u0105tkowo odczuwalna. Krakowski zegar s\u0142oneczny zosta\u0142 skalibrowany dok\u0142adnie pod <strong>po\u0142udnik 20\u00b0 d\u0142ugo\u015bci geograficznej wschodniej (20\u00b0 E)<\/strong>, kt\u00f3ry przebiega przez miasto. Z tego powodu jego wskazania nieco r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 od czasu systemowego w naszych telefonach.<\/p>\n\n\n\n<p>R\u00f3\u017cnica jest \u0142atwa do zauwa\u017cenia: kiedy na ekranie telefonu widzimy godzin\u0119 15:40, krakowski zegar s\u0142oneczny wskazuje ju\u017c pe\u0142n\u0105 16:00. Dzieje si\u0119 tak, poniewa\u017c standardowy czas \u015brodkowoeuropejski jest zsynchronizowany z po\u0142udnikiem 15\u00b0 d\u0142ugo\u015bci geograficznej wschodniej. Zegar pod Wawelem \u017cyje po prostu swoim w\u0142asnym, lokalnym rytmem.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Sekret_20_minut_krakowski_zegar_sloneczny\"><\/span>Sekret 20 minut: krakowski zegar s\u0142oneczny<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"647\" height=\"422\" src=\"https:\/\/cdn.krakow-name.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/35\/2026\/05\/image-60.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-7702\" srcset=\"https:\/\/cdn.krakow-name.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/35\/2026\/05\/image-60.png 647w, https:\/\/cdn.krakow-name.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/35\/2026\/05\/image-60-300x196.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 647px) 100vw, 647px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Diabe\u0142 tkwi w szczeg\u00f3\u0142ach: ze wzgl\u0119du na dok\u0142adne po\u0142o\u017cenie geograficzne miasta, rzeczywista r\u00f3\u017cnica wynosi dok\u0142adnie <strong>19 minut i 49,4 sekundy<\/strong> \u2013 to niemal r\u00f3wne 20 minut wyliczone z matematyczn\u0105 precyzj\u0105. Warto wi\u0119c pami\u0119ta\u0107, \u017ce gdy krakowski zegar s\u0142oneczny wskazuje 14:00, na tradycyjnych zegarkach zobaczymy godzin\u0119 13:40.<\/p>\n\n\n\n<p>Aby u\u0142atwi\u0107 przechodniom interpretacj\u0119 wskaza\u0144, obok instalacji umieszczono:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>tablice informacyjne, kt\u00f3re przybli\u017caj\u0105 histori\u0119 rozwoju metod mierzenia czasu;<\/li>\n\n\n\n<li>ekrany multimedialne wy\u015bwietlaj\u0105ce r\u00f3wnolegle czas s\u0142oneczny oraz strefowy.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Dzi\u0119ki temu instalacja nie jest tylko suchym eksponatem naukowym, ale pasjonuj\u0105c\u0105 opowie\u015bci\u0105 o tym, jak ludzie nauczyli si\u0119 mierzy\u0107 czas i dlaczego nie p\u0142ynie on dla wszystkich w ten sam spos\u00f3b.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Dlaczego_krakowski_zegar_sloneczny_nie_znika_w_ciemnosci\"><\/span>Dlaczego krakowski zegar s\u0142oneczny nie znika w ciemno\u015bci?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"647\" height=\"550\" src=\"https:\/\/cdn.krakow-name.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/35\/2026\/05\/image-61.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-7705\" srcset=\"https:\/\/cdn.krakow-name.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/35\/2026\/05\/image-61.png 647w, https:\/\/cdn.krakow-name.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/35\/2026\/05\/image-61-300x255.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 647px) 100vw, 647px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>To, \u017ce zegar pod Wawelem nie przestaje dzia\u0142a\u0107 po zachodzie s\u0142o\u0144ca i funkcjonuje r\u00f3wnie\u017c w nocy, mo\u017ce brzmie\u0107 jak iluzja optyczna, ale kryje si\u0119 za tym zaawansowana technologia. Cho\u0107 z zewn\u0105trz wygl\u0105da minimalistycznie, w \u015brodku kryje si\u0119 miniaturowy, niezale\u017cny system zasilany energi\u0105 \u015bwietln\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p>Jak wygl\u0105da cykl dobowy tego niezwyk\u0142ego urz\u0105dzenia?<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>w ci\u0105gu dnia ogniwa fotowoltaiczne kumuluj\u0105 energi\u0119 s\u0142oneczn\u0105;<\/li>\n\n\n\n<li>po zmierzchu zgromadzona energia zostaje przekszta\u0142cona w precyzyjny promie\u0144 \u015bwiat\u0142a;<\/li>\n\n\n\n<li>w nocy lub przy silnym zachmurzeniu tradycyjny cie\u0144 gnomonu zostaje zast\u0105piony przez ruchom\u0105 wi\u0105zk\u0119 \u015bwiat\u0142a;<\/li>\n\n\n\n<li>ruch tego \u015bwietlnego wska\u017anika po tarczy precyzyjnie pokazuje czas s\u0142oneczny;<\/li>\n\n\n\n<li>g\u00f3rna kula zostaje pod\u015bwietlona, pe\u0142ni\u0105c rol\u0119 symbolicznego \u201ema\u0142ego S\u0142o\u0144ca\u201d.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>To w\u0142a\u015bnie pod os\u0142on\u0105 nocy zegar robi najwi\u0119ksze wra\u017cenie. Ma\u0142a sferyczna kula na szczycie zaczyna jarzy\u0107 si\u0119 ciep\u0142ym blaskiem, a \u015bwietlny promie\u0144 u podstawy leniwie przemieszcza si\u0119 po okr\u0119gu, przypominaj\u0105c nam, \u017ce czas p\u0142ynie nieprzerwanie \u2013 niezale\u017cnie od tego, czy na niebie \u015bwieci s\u0142o\u0144ce.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Najstarszy_zegar_sloneczny_w_Krakowie\"><\/span>Najstarszy zegar s\u0142oneczny w Krakowie<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"647\" height=\"459\" src=\"https:\/\/cdn.krakow-name.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/35\/2026\/05\/image-62.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-7708\" srcset=\"https:\/\/cdn.krakow-name.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/35\/2026\/05\/image-62.png 647w, https:\/\/cdn.krakow-name.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/35\/2026\/05\/image-62-300x213.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 647px) 100vw, 647px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><em>Fot. zegar s\u0142oneczny przy ko\u015bciele \u015bw. Floriana<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>Warto wspomnie\u0107, \u017ce nowoczesne dzie\u0142o Aleksandra Rokosza nie jest jedynym tak wyj\u0105tkowym zegarem s\u0142onecznym w stolicy Ma\u0142opolski. W Krakowie znajduje si\u0119 te\u017c inny, bezcenny zabytek odnaleziony w <strong>ko\u015bciele \u015bw. Floriana<\/strong>, uznawany za najstarszy zegar tego typu w mie\u015bcie. Pochodzi on z XVI wieku i stanowi fascynuj\u0105cy \u015blad przesz\u0142o\u015bci. Fragment tej niezwyk\u0142ej konstrukcji archeolodzy odkryli zupe\u0142nie przypadkowo podczas prac konserwatorskich w najstarszej cz\u0119\u015bci \u015bwi\u0105tyni, gdzie w przesz\u0142o\u015bci znajdowa\u0142 si\u0119 przyko\u015bcielny cmentarz.<\/p>\n\n\n\n<p>Na to niezwyk\u0142e znalezisko zwr\u00f3ci\u0142 uwag\u0119 lekarz, pasjonat astronomii i kolekcjoner, <strong>Feliks Przypkowski<\/strong>. Jego wzrok przyku\u0142y subtelne szczeg\u00f3\u0142y: wyryte z boku cyfry \u201e1\u201d i \u201e5\u201d oraz charakterystyczny dla epoki renesansu kszta\u0142t cyfry \u201e8\u201d, kt\u00f3ry znacz\u0105co r\u00f3\u017cni\u0142 si\u0119 od dzisiejszego zapisu. Te drobne detale pozwoli\u0142y mu u\u015bwiadomi\u0107 sobie, \u017ce nie patrzy na zwyk\u0142y kamie\u0144, lecz na bezcenny zabytek pi\u015bmiennictwa i rzemios\u0142a, kt\u00f3ry po stuleciach sp\u0119dzonych pod ziemi\u0105 ponownie ujrza\u0142 \u015bwiat\u0142o dzienne.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"O_tym_jak_Krakow_odczytuje_czas_ze_slonca\"><\/span>O tym, jak Krak\u00f3w odczytuje czas ze s\u0142o\u0144ca<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"647\" height=\"394\" src=\"https:\/\/cdn.krakow-name.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/35\/2026\/05\/image-63.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-7711\" srcset=\"https:\/\/cdn.krakow-name.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/35\/2026\/05\/image-63.png 647w, https:\/\/cdn.krakow-name.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/35\/2026\/05\/image-63-300x183.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 647px) 100vw, 647px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Nowy zegar s\u0142oneczny pod Wawelem to co\u015b znacznie wi\u0119cej ni\u017c tylko urz\u0105dzenie wskazuj\u0105ce por\u0119 dnia. Jego najwa\u017cniejsz\u0105 misj\u0105 jest <strong>przywr\u00f3cenie nam umiej\u0119tno\u015bci \u201eczytania\u201d miasta<\/strong> w\u0142asnymi oczami, zamiast ci\u0105g\u0142ego zerkania na ekrany smartfon\u00f3w. Spaceruj\u0105c krakowskimi ulicami i obserwuj\u0105c powolny ruch \u015bwiat\u0142a na tarczy zegara, mimowolnie u\u015bwiadamiamy sobie, \u017ce czas jest warto\u015bci\u0105 absolutn\u0105. Istnia\u0142 na d\u0142ugo przed wynalezieniem mechanizm\u00f3w odmierzaj\u0105cych godziny i b\u0119dzie p\u0142yn\u0105\u0142 niezale\u017cnie od tego, jakie technologie stworzymy w przysz\u0142o\u015bci.<\/p>\n\n\n\n<p>Ta instalacja w pi\u0119kny spos\u00f3b spaja wsp\u00f3\u0142czesny Krak\u00f3w z jego bogat\u0105 histori\u0105. Dawne tarcze s\u0142oneczne przypominaj\u0105 o czasach, gdy \u017cycie bieg\u0142o wolniej, a ludzie spogl\u0105dali w niebo, by zaplanowa\u0107 dzie\u0144. Nowoczesny <a href=\"https:\/\/krakow-future.eu\/uk\/eternal-11276-godynnyk-kazymyrskoyi-ratushi-pershyj-mehanichnyk-godynnyk-krakova\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">zegar<\/a> dowodzi natomiast, \u017ce wsp\u00f3\u0142czesna technologia mo\u017ce harmonijnie wsp\u00f3\u0142gra\u0107 z historyczn\u0105 tkank\u0105 miejsk\u0105. Dzi\u0119ki temu Krak\u00f3w jawi si\u0119 jako \u017cywy organizm, w kt\u00f3rym czas staje si\u0119 namacalny \u2013 nie tylko jako cyfry na ekranie telefonu, ale jako naturalne zjawisko \u015bwietlne.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>W listopadzie 2024 roku w Krakowie pojawi\u0142o si\u0119 unikalne dzie\u0142o, przy kt\u00f3rym przechodnie przystaj\u0105 na chwil\u0119, a zostaj\u0105 na d\u0142u\u017cej. Tu\u017c pod Wawelem, na placu Wielkiej Armii Napoleona, stan\u0105\u0142 wyj\u0105tkowy zegar s\u0142oneczny. Nie przypomina on jednak tych znanych ze szkolnych podr\u0119cznik\u00f3w \u2013 ten model nie \u201ezasypia\u201d po zmroku, lecz dzia\u0142a przez ca\u0142\u0105 dob\u0119. Jego tw\u00f3rc\u0105 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":419,"featured_media":7685,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[333],"tags":[3702,2732,3705,3709,3707,3701,2703,3710,3704,2926,3708,3706,3703,2724,3700],"motype":[326],"moformat":[22],"moimportance":[33],"class_list":{"0":"post-7741","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-rozwiazania-inzynierskie","8":"tag-aleksander-rokosz-3","9":"tag-atrakcje-krakowa","10":"tag-czas-sloneczny","11":"tag-czas-strefowy","12":"tag-feliks-przypkowski","13":"tag-fundacja-ideanova","14":"tag-historia-krakowa","15":"tag-kapsula-czasu","16":"tag-kosciol-sw-floriana","17":"tag-krakow","18":"tag-nowoczesny-design","19":"tag-plac-wielkiej-armii-napoleona","20":"tag-wawel","21":"tag-zabytki-krakowa","22":"tag-zegar-sloneczny","23":"motype-eternal","24":"moformat-longrid-korotka","25":"moimportance-retranslyacziya-v-agregatory"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/krakow-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7741","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/krakow-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/krakow-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/krakow-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/419"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/krakow-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7741"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/krakow-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7741\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7742,"href":"https:\/\/krakow-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7741\/revisions\/7742"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/krakow-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7685"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/krakow-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7741"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/krakow-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7741"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/krakow-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7741"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/krakow-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=7741"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/krakow-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=7741"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/krakow-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=7741"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}