Zanieczyszczenie środowiska, szybki postęp technologiczny i lekceważący stosunek ludzi do przyrody spowodowały wiele szkód na planecie. Wyniki ludzkiej działalności można zaobserwować w jakości powietrza, którym oddychamy.
Problem zanieczyszczenia powietrza w Krakowie od wielu lat pozostaje tematem aktualnym – informuje strona krakow-name.eu. Nowoczesne technologie pozwalają na jak najdokładniejsze monitorowanie wszelkich zmian w składzie powietrza, jednak nawet wysoki poziom badań nie pozwala na całkowite wyeliminowanie wszystkich czynników wpływających na stan tego, czym oddychamy.
Z poniższego artykułu można dowiedzieć się, jakie są zagrożenia związane z zanieczyszczeniami, co wpływa na zanieczyszczenie powietrza w Krakowie i w jaki sposób lokalne władze szukają sposobów na rozwiązanie tego problemu.
Smog, Kraków i życie codzienne
Kraków znajduje się w pierwszej dziesiątce najbardziej zanieczyszczonych miast w Polsce ze względu na obecność pyłu zawieszonego w powietrzu. Według rankingu Europejskiej Agencji Środowiska z 2013 roku, miasto znajduje się na 7. miejscu wśród najbardziej zanieczyszczonych. Co ciekawe, w pierwszej dziesiątce znalazły się 4 inne miasta województwa małopolskiego, co niestety wskazuje na dość poważne problemy całego regionu.
Jednocześnie smog stanowi prawdopodobnie największe zagrożenie dla mieszkańców Krakowa. Smog to mieszanina dymu, mgły i pyłu. Ta mieszanka ma negatywny wpływ na zdrowie ludzi. Aby lepiej to zrozumieć, trzeba poznać kilka rozczarowujących statystyk: w sumie 45 000 osób umiera każdego roku w Polsce z powodu chorób związanych ze smogiem. Około 10% populacji cierpi na astmę.
Smog powoduje pył, który osiada na samochodach, roślinach i dostaje się do domów przez otwarte okna. Najczęściej występuje nad miastem latem i zimą, a opisywany jest w następujący sposób: nieprzyjemny zapach na ulicy, gęsta mgła i słaba widoczność, oddychanie staje się utrudnione, a przewietrzenie pomieszczenia jest prawie niemożliwe, ponieważ wtedy do domów krakowian dostanie się żrąca mieszanka zanieczyszczeń.
Wszystko to bezpośrednio wpływa na zdrowie ludzi. Należy rozumieć, że intensywny smog powoduje poważne reakcje alergiczne, podrażnienie błon śluzowych i ataki astmy oskrzelowej. Szkodzi również florze, wpływa na stan budynków i ogólną sytuację środowiskową.
Co powoduje smog w Krakowie: główne czynniki wpływające na złą jakość powietrza
Co powoduje smog w Krakowie, o którym już wiadomo w różnych częściach Polski? W rzeczywistości czynników jest całkiem sporo.
Naukowcy uważają, że głównym źródłem zanieczyszczenia powietrza w naszym mieście jest niska emisja, czyli uwalnianie pyłów i gazów szkodliwych dla człowieka na niewielkich wysokościach. To jest spowodowane spalaniem paliw stałych – taniego węgla – oraz spalaniem odpadów komunalnych. Tak więc używanie pieców węglowych powoduje 52% zanieczyszczeń.
Inną przyczyną smogu jest intensywny ruch samochodowy. Kraków zajmuje 19. miejsce wśród najbardziej zatłoczonych miast w Unii Europejskiej. 7% zanieczyszczeń powodują substancje emitowane z rur spalinowych samochodów. Wynika to przede wszystkim z dużej liczby samochodów i słabo rozwiniętej sieci obwodnic, które mogą nieco rozładować natężenie ruchu. Poważne zagrożenie stanowi również pył generowany przez zużyte opony i klocki hamulcowe – tzw. zanieczyszczenie „wtórne”.
Kolejnym powodem wysokiego poziomu zanieczyszczenia powietrza w Krakowie jest jego położenie geograficzne. Ekolodzy twierdzą, że miasto znajduje się w dość specyficznym miejscu. Kraków leży w dolinie Wisły i jest otoczony wysokimi wzgórzami z kilku stron, co zmniejsza poziom cyrkulacji powietrza.
Tym samym przez większość dni w Krakowie nie ma wiatru, który odgrywa bardzo ważną rolę w prawidłowej dystrybucji zanieczyszczeń gromadzących się nad miastem. Mówiąc prościej, wiatr po prostu rozprasza smog nad dużymi zaludnionymi obszarami.
Gęsta zabudowa to kolejna przyczyna złej jakości powietrza w Krakowie. Z powodu nieprawidłowej gospodarki gruntami, w mieście coraz częściej pojawiają się tzw. korytarze powietrzne, spowodowane gęstą zabudową terenów zielonych mających „przewietrzać” miasto. Utrudniło to rozpraszanie zanieczyszczonego powietrza z centralnej części miasta, a także wpłynęło na intensywność kumulacji szkodliwych substancji w najgęściej zabudowanych obszarach.
Na jakość powietrza w Krakowie wpływa również przemysł. Faktem jest, że w pobliżu miasta działa kilka potężnych elektrowni, ponadto w samym Krakowie znajduje się wiele fabryk i zakładów, które emitują wiele szkodliwych substancji.
Jak władze lokalne radzą sobie z zanieczyszczeniem powietrza?
Niska jakość powietrza w mieście jest od dawna problemem, nad którym władze lokalne pracują od lat. Ostatnio wiele uwagi poświęcono rozwiązaniu tego problemu.
Przede wszystkim w 2019 roku w Krakowie wszedł w życie całkowity zakaz ogrzewania domów węglem i drewnem. Mieszkańcy miasta mieli czas na całkowitą wymianę wszystkich pieców starego typu – otrzymali za to nawet dodatkową dopłatę. Wymiana takich pieców była również finansowana, co zachęcało mieszkańców do aktywnego przechodzenia na nowe piece do ogrzewania domów.
Ważnym krokiem w kierunku poprawy jakości powietrza w mieście było aktywne wsparcie transportu przyjaznego środowisku. Lokalne władze inwestują coraz więcej pieniędzy w rozwój infrastruktury rowerowej i tramwajowej, aby zachęcić więcej mieszkańców do ekologicznego rodzaju transportu, który nie emituje szkodliwych substancji do powietrza i nie zanieczyszcza środowiska.
Sytuacja poprawia się również dzięki tworzeniu nowych parków i skwerów, rewitalizacji istniejących terenów zielonych w mieście, a także licznym działaniom mającym na celu zwiększenie liczby terenów zielonych w Krakowie.
Ponadto władze zakupiły dodatkowe urządzenia do pomiaru jakości powietrza. Miało to znaczący wpływ na podniesienie świadomości społecznej na temat poziomu zanieczyszczenia w mieście.
Jak chronić się przed skutkami nadmiernego smogu w mieście: porady krakowskich ekologów
Pomimo tego, że władze Krakowa z roku na rok robią coraz więcej, aby poprawić jakość powietrza w mieście, szybkie i całkowite pozbycie się problemu smogu jest prawie niemożliwe. Dlatego też, na wypadek pogorszenia się sytuacji, krakowscy ekolodzy podają kilka wskazówek, które mogą pomóc uchronić się przed niepożądanymi konsekwencjami:
- w dni o wysokim stężeniu smogu należy nosić specjalne maski. Filtrują one powietrze, dzięki czemu oczyszczają go z zanieczyszczeń, a dodatkowo posiadają filtr, który pozwala na wielokrotne używanie takiej maski;
- w domu należy zainstalować oczyszczacz powietrza – nie tylko pozbywa się on kurzu, ale także wirusów i alergenów;
- nie należy spędzać zbyt wiele czasu na zewnątrz, gdy stężenie smogu jest podwyższone;
- nie należy uprawiać aktywnych rodzajów sportu w takie dni;
- w przypadku chorób przewlekłych (astma, choroby układu oddechowego i układu krążenia) należy skonsultować się z lekarzem.
Krakowianie powinni też wiedzieć, jak uodpornić swój organizm na negatywne skutki działania smogu. Pomóc mogą kwasy omega-3, witaminy B6, B12, C i E, które wzmacniają organizm.
Warto pamiętać, że czystość miasta zależy również od nas. Jeśli zacząć od małych kroków – rezygnacji z samochodu na rzecz roweru, nie spalania śmieci czy trawy itp. można przyczynić się do poprawy stanu środowiska.