W Polsce, pomimo rozwoju technologii, realizacji szeregu projektów proekologicznych oraz wprowadzania coraz to nowych rozwiązań mających na celu ochronę i zachowanie środowiska naturalnego, problem zanieczyszczenia powietrza wciąż jest aktualny. Z powodu smogu i spalin cierpią duże miasta, zwłaszcza te, w których funkcjonują potężne zakłady przemysłowe, w tym Kraków – podaje krakow-name.eu.
W ciągu ostatnich lat w Krakowie zostało podjętych wiele działań mających na celu poprawę jakości powietrza. Działalność edukacyjna, zazielenianie miasta i ograniczenia w korzystaniu z urządzeń zanieczyszczających powietrze już wywarły wpływ na jakość powietrza, ale to wciąż za mało. Tak zwana Strefa Czystego Transportu może być świetnym rozwiązaniem dla lepszej jakości powietrza.
Z poniższego artykułu można dowiedzieć się, na czym polega ten projekt, w jaki sposób jest wdrażany i jak może poprawić sytuację środowiskową w Krakowie.
Czym jest Strefa Czystego Transportu?
Strefa Czystego Transportu w Krakowie to obszar, na którym zabroniony będzie ruch pojazdów powodujących największe zanieczyszczenie powietrza. Są to głównie stare samochody, które zostały wyprodukowane przed 1992 rokiem, jeśli chodzi o silniki benzynowe.
Jeśli chodzi o samochody z silnikami diesla, to ograniczenia obejmą pojazdy wyprodukowane przed 1996 rokiem.
Wydaje się, że jest to bardzo mała część systemu transportowego miasta. Rzeczywiście, badania wykazały, że tylko 2% mieszkańców Krakowa jeździ takimi samochodami. Jednak to nie liczba pojazdów jest tu istotna, a fakt, że powodują one wysoki poziom zanieczyszczenia powietrza. Pomiary wykazały, że dopuszczalne wartości deklarowanych emisji węglowodorów i tlenków azotu są 16-krotnie wyższe niż w przypadku innych samochodów, które nie podlegają restrykcyjnym przepisom.
Ponadto eksperci twierdzą, że samochody z silnikami benzynowymi i silnikami diesla z normą „Euro 1” mogą emitować ponad 1 g węglowodorów i tlenków azotu na 1 kilometr przebiegu. Liczby te są w rzeczywistości tylko teoretyczne, podczas gdy w rzeczywistości sytuacja jest znacznie gorsza. Faktem jest, że takie samochody są często uszkodzone, więc mogą emitować znacznie więcej szkodliwych substancji do powietrza.
W jaki sposób zostanie wyznaczona granica, na której ruch samochodów zanieczyszczających środowisko zostanie zakazany? Szczegóły projektu zostały ogłoszone po jego sfinalizowaniu, więc wiemy już, że Strefa Czystego Transportu powinna pokrywać się z granicami miasta. Aby jednak nie powodować dyskomfortu i nie zakłócać logistyki, strefa ta nie obejmie autostrad i dróg ekspresowych przebiegających przez Kraków. Władze miasta planują również opracowanie ulic dojazdowych do tych tras.
Jak Strefa Czystego Powietrza będzie wpływać na zdrowie mieszkańców Krakowa?
Warto zaznaczyć, że zanieczyszczenie powietrza spowodowane emisją spalin samochodowych ma negatywny wpływ nie tylko na środowisko, ale również na zdrowie mieszkańców Krakowa. Świadczą o tym badania prowadzone przez organizacje międzynarodowe i naukowców z zagranicy.
Przykładowo, w toku badań lekarze stwierdzili, że szkodliwe emisje z pojazdów silnikowych wpływają na powstawanie i zaostrzanie się alergii u dzieci. Okazało się, że dzieci mieszkające w pobliżu ulic o dużym natężeniu ruchu, emitujących tlenki azotu, częściej mają objawy chorób alergicznych i zaostrzenia astmy.
Związki ołowiu zawarte w spalinach samochodowych są również szkodliwe dla zdrowia ludzkiego. Często prowadzą do poważnych chorób, ograniczenia rozwoju intelektualnego, nadpobudliwości i zaburzenia uwagi. Zdarzają się przypadki, w których te związki ołowiu wpływają na ciążę, bezpłodność, opóźnienie wzrostu i zaburzenia przedsionkowe. Wpływają również na aspekt emocjonalny – wywołują agresję i nieuwagę.
Emisje pyłów transportowych do atmosfery również stanowią realne zagrożenie dla zdrowia ludzkiego. Dotyczy to zwłaszcza popiołu, który zawiera wiele toksycznych substancji. Małe cząsteczki tego popiołu mogą przenikać do dróg oddechowych i podrażniać błony śluzowe. Jeśli ekspozycja na bardzo drobny popiół jest długotrwała i regularna, może to spowodować zatkanie porów skóry i zmniejszenie potliwości. Lekarze często obserwują zmiany w płucach osób, które przez długi czas mieszkają w miejscach o wysokiej zawartości pyłu. Proch zawierający ołów, arsen i rtęć może prowadzić do zatrucia.
Ta lista szkodliwych skutków emisji spalin samochodowych dla ludzkiego zdrowia może być naprawdę długa. Omówiliśmy główne rodzaje zagrożeń ze strony samochodów, ale nawet na tych przykładach można sobie wyobrazić, jak bardzo życie mieszkańców Krakowa zmieniłoby się na lepsze, gdyby zostały wprowadzone ograniczenia w ruchu drogowym.
Kogo nie dotkną zmiany w ruchu samochodowym w Krakowie?
Ograniczenia, które będą obowiązywać w ramach projektu, nie będą dotyczyć części kierowców. Tym samym, od momentu wejścia w życie ograniczeń, do Krakowa będą mogły wjeżdżać samochody spełniające normy „Euro 1” dla silników benzynowych oraz „Euro 2” dla silników diesla.
Ustawa przewiduje również, że pojazdy elektryczne, wodorowe i napędzane gazem ziemnym będą wyłączone z zakazu wjazdu do polskich stref. Ponadto ograniczenia nie będą miały zastosowania do wszystkich pojazdów używanych przez wszystkie służby wojskowe i ratownicze w celu zapewnienia życia i bezpieczeństwa obywateli. Pojazdy używane przez osoby niepełnosprawne również nie będą podlegać ograniczeniom.
Jeśli chodzi o transport sanitarny i autobusy szkolne, rada miasta również ich nie ograniczyła. Starsi właściciele samochodów również nie podlegają ograniczeniom, ponieważ urzędnicy nie chcą powodować dyskomfortu tych osób i zmuszać ich do zakupu nowego samochodu w odpowiednim wieku. Ma to również na celu uniknięcie oszustw związanych z rejestrowaniem pojazdów.
Ograniczenia nie będą miały również zastosowania do wielu innych właścicieli pojazdów. Więcej na ten temat można przeczytać w tekście uchwały.
Kraków stanie się pierwszym miastem w Polsce ze Strefą Czystego Transportu
Kraków pod tym względem dokonał prawdziwej rewolucji w Polsce. Przyjęcie uchwały o utworzeniu Strefy Czystego Transportu 23 listopada 2022 roku było innowacyjną decyzją w skali kraju i tej części Europy. Jeszcze żadne miasto w Polsce, w tym stolica, nie wprowadziło takich zmian w celu poprawy jakości powietrza. Jednak taki projekt nie jest nowością dla innych krajów europejskich.
Metoda ta jest bowiem stosowana w Europie od lat. Istnieje już kilkaset takich stref w różnych częściach kontynentu, a w przygotowaniu są kolejne, które jeszcze nie weszły w życie. Jednocześnie projekt ten jest rozwijany w innych polskich miastach, ale to właśnie Kraków stał się pionierem w tej dziedzinie.
Rezultaty wprowadzenia takich ograniczeń zostały już zaobserwowane za granicą. Przykładowo, poziom zapylenia w miastach, które wdrożyły takie projekty (takich jak Bruksela, Rotterdam czy Londyn) spadł o kilkadziesiąt procent. Miało to pozytywny wpływ na jakość życia ludzi, zdrowie publiczne i czystość dużych miast.